Školska godina gotovo da nije ni počela, a u jednoj školi u Sjedinjenim američkim državama, već je došlo do masovne pucnjave u kojoj je ubijeno četvoro ljudi, dvoje učenika i dva nastavnika. Ubica je dečak od samo 14 godina. Da li je ovo fenomen specifičan za SAD? Zbog čega se ovo dešava i ima li rešenja?
Masovne pucnjave i masovna ubistva nisu retkost u SAD-u, dešavaju se toliko, da su gotovo postala nova normalnost. Od početka 2024. godine, u SAD-u desile su se 384 masovne pucnjave i 23 masovna ubistva prema podacima sa sajta gunviolencearchive.org. Kako prenosi Al Jazeera, tokom 2024. godine desile su se 23 masovne pucnjave u školama koje su rezultirale žrtvama, dok postoji podatak da su se od 2018. godine desila 205 masovnih pucnjava u školama.
Zbog čega dolazi do masovnih ubistava?
Kako piše BBC, postoji nekoliko faktora koji utiču na povećan broj masovnih ubistava u SAD-u. Pre svega, nasilje oružjem u svim oblicima je visoko. Iako je prema podacima sa sajta Gun Violence Archive-a ukupan broj smrti čiji je uzrok bilo vatreno oružje u opadanju, ipak govorimo o izuzetno visokim brojkama. Tokom 2023. godine ukupan broj smrti izazvan vatrenim oružjem je iznosio 18 874. Sama masovna ubistva su mala frakcija ovog broja.
Neminovno, ukoliko se u zemlji nalazi velika količina oružja i ako je lako dolazi do njega, ako posed nije regulisan – može doći do njegove veće zloupotrebe. Džoš Horvic direktor „Johns Hopkins Center for Gun Violence Solutions“ kaže da je do povećane prodaje vatrenog oružja došlo zbog ideje da nas oružje štiti.
Pored prethodno navedenog, različiti razlozi mogu uticati na upotrebu vatrenog oružja. Različite ekonomske teškoće ili nepravde mogu naterati osobu da se odluči za očajan postupak i „istera pravdu“ korišćenjem oružja. S obzirom na to da su oko 98% počinioca masovnih ubistava muškarci, Džoslin Šildkraut, izvršna direktorka Regional Gun Violence Research Consortium-a kaže da jedan od uticaj može biti i „toksični maskulinitet“.
Borba za veću regulaciju upotrebe vatrenog oružja
Amerika nije jedina zemlja sa visokim brojem oružja po glavi stanovnika u svetu. Da, imaju najviši broj, međutim veliki broj oružja nalazi se i u vlasništvu Finaca, Švajcaraca i Novozelanđana. Zašto onda ne čujemo za slične slučajeve masovnih ubistava u ovim zemljama. U toku prošle godine u Evropi se desilo 10 masovnih pucnjavi (od toga dve u Srbiji), dok je u Americi taj broj bio, kako smo već spomenuli 384.
U čemu je razlika? Kako navodi The Week u pitanju su oštriji zakoni o upotrebi vatrenog oružja. U Švajcarskoj je npr. posedovanje poluautomatskog oružja zabranjeno, a upravo ovo oružje je i najčešće korišćeno za „masovna ubistva“. Sličan slučaj je i u Kanadi, gde je zabranjeno posedovanje oko 1500 različitih oblika ovakvog oružja. Novi Zeland je osnovao tzv. „buyback“ program u kojem država otkupljuje oružje i tako dolazi do smanjenja broja oružja na ulicama.
U državi Džordžiji, u kojoj se desilo gorepomenuto masovno ubistvo, je jedna od saveznih država sa najmanjom regulacijom posedovanja vatrenog oružja. Kada pogledamo podatke sa sajta evrytownresearch.org, vidimo da je gotovo moguće povući pravilnosti između jačine zakona i broja masovnih ubistava. Međutim postoje izuzeci, najviše povezani sa politikom.
POLITIKA
Godinama u nazad Republikanci i Demokrate podeljeni su po pitanju kontrole vatrenog oružja. Obično se diskusija vodi oko Drugog amandmana koji se odnosi na individualno pravo građana SAD-a da se naoružaju. Onda se postavlja pitanje, da li veća regulacija „ugrožava“ ovaj amandman?
Ukoliko bi pitali republikance, oni ne bi želeli veću regulaciju. Prema podacima sa sajta projects.fivethirtyeight.com, oko 37% republikanaca se slaže sa zabranom posedovanja poluautomatskog oružja. S druge oko 83% demokrata se slaže sa zabranom posedovanja ovog oružja.
Ovakvo mišljenje se prenosi i na predsedničke kandidate. Kada sagledamo njihove izjave nakon već pomenutog masovnog ubistva u Džordžiji.
Today, Doug and I are mourning the deaths of those whose lives were cut short by gun violence at Apalachee High School in Georgia.
Our hearts are with the students, teachers, and families impacted by this shooting, and we are grateful to the first responders and law enforcement…
— Vice President Kamala Harris (@VP) September 4, 2024
Večeras se održava predsednička debata, a pitanje upotrebe vatrenog oružja u SAD-u je jedno od najkritičnijih.
