Severni beli nosorog je izumro. Ali, da li je zaista tako?

Svi šerujemo staru sliku kao novu, ali znamo li šta se zapravo dešava sa severnim belim nosorozima?
Svedoci smo poslednjih dana ekspanzije fotografija na kojima se pokazuje fotografija umirućeg severnog belog nosoroga, uz prateći tekst koji se menja, ali uglavnom se svodi na to kako su ova stvorenja preživela različite apokalipse, ali ne i čoveka. Negde se to eksplicitno navodi, a negde upućuje na to, da je ova vrsta izumrla i da više ne postoji nijedan severni beli nosorog.

Međutim, koliko je ovo tačno?

Naime, severni beli nosorog je izumro u divljini još 2006. godine, tj. tada je poslednji put ova vrsta viđena u svom prirodnom staništu. Vrsta se održala u rezervatima do 2018. godine, kada je umro poslednji mužjak severnog belog nosoroga, Sudan, te se od tada smatra da je vrsta funkcionalno izumrla. To znači da ne postoji mogućnost prirodne reprodukcije, te da je nesumnjivo da će u narednih deset godina nestati i poslednji primerci ove vrste. U ovom trenutku, žive su još dve ženke – Sudanova ćerka Najin i unuka Fatu. Dakle, još uvek vrsta nije u potpunosti izumrla.

Pritom, ove fotografije datiraju od 2018. godine, tako da njihovo masovno šerovanje danas dovodi u zabludu da je u pitanju nova vest. Zapravo, nije, situacija je identična kao pre tri godine i ništa se po tom pitanju nije promenilo. Bar ne na gore. Na bolje, možda i jeste jer danas imamo nauku.

Naime, kako objašnjava magazin Discover,  naučnici su poslednjih godina istraživali najsavremenije reproduktivne tehnologije kako bi stvorili nove embrione severnog belog nosoroga u laboratoriji. Ovo je nova tehnologija, koja nikada ranije nije pokušana.

Šta se zapravo dešava?

Kako piše Science Daily, krajem 2015. godine naučnici iz više instituta razvili su plan za reprodukciju severnih belih nosoroga uz pomoć prirodnih polnih ćelija živih nosoroga i indukovanih matičnih ćelija. U genetskim bankama u Berlinu i San Dijegu sačuvan je DNK desetak severnih belih nosoroga. Različiti mediji su u prethodnom periodu objavljivali vesti o uspesima ovog poduhvata. U avgustu 2019. godine sakupljeno je 10 jajnih ćelija, po pet od svake preživele ženske jedinke, kako bi se veštački osemenile smrznutom spermom severnog belog nosoroga, a u septembru iste godine je objavljeno da su dva dobijena embriona bila održiva. U januaru 2020. godine objavili su da je još jedan embrion stvoren korišćenjem iste tehnike, a u decembru iz Fatu je preuzeto 14 jajnih ćelija, od kojih je oplođeno osam spermom uzetog od Suni, jednog od umrlih mužjaka, što je rezultiralo dvema održivim embrionima. U aprilu ove godine Biorescue je objavio da je stvoreno još četiri embriona, te ih sada ukupno ima devet embriona. Biorescue je objavio i da u bliskoj budućnosti planira narednu fazu projekta – ovi embrioni će biti prebačeni u surogat majke kako bi se stvorilo novo potomstvo. Ove surogat majke biće ženke južnog belog nosoroga, podvrste koja još uvek postoji u divljini.

Ukoliko ovaj veliki naučni poduhvat bude uspešan, biće moguć opstanak severnog belog nosoroga na našoj planeti.

Photo by Jan Venter from Pexels

Ko je kriv?

Svakako, bez obzira na uspeh ili neuspeh projekta, treba imati u vidu da se time ljudska vrsta neće „iskupiti“ za to što je uopšte severne bele nosoroge, ali i mnoge druge biljne i životinjske vrste i ptice, dovela do ruba istrebljenja, ili ih istrebila. Čovek kao svesno biće koristiće svest i nauku i znanje i možda će jednu vrstu uspeti da „vrati iz mrtvih“, ali je bitno da se podhitno promeni svest o tome na koji način tretiramo prirodu i biljne i životinjske vrste.

Severni beli nosorog u ovu situaciju je doveden isključivo postupcima čoveka. Kako piše fauna-flora.org severni beli nosorozi nekada su se protezali preko severozapadne Ugande, južnog Čada, jugozapadnog Sudana, istočnog dela Centralnoafričke republike i severoistoka Demokratske republike Kongo. To je njihovo prirodno stanište, ali su isključivo ljudskim faktorom sa tog staništa istrebljeni. Politička nestabilnost u ovim zemljama i rastuća potražnja za rogom nosoroga doveli su do enormnog povećanja krivolova.

Oružani sukobi u Centralnoj Africi sedamdesetih i osamdesetih godina, kao i ogromna kriza krivolova koja je istih godina pratila ovo područje, zbrisali su većinu preostalih severnih belih nosoroga, izuzev male populacije u nacionalnom parku Garamba u Kongu. Kako piše BBC, populacija ovih nosoroga u Ugandi, Centralnoafričkoj Republici, Sudanu i Čadu uništena je u krivolovu koji je podstaknut potražnjom za rogom nosoroga za upotrebu u tradicionalnoj kineskoj medicina, kao i za drške bodeža u Jemenu.

2008. godine istraživanje u Garambi zaključilo je da su severni beli nosorozi izumrli u divljini, što je značilo da postoji još samo osam pripadnika ove podvrste u dva zoološka vrta – Češkoj i Kaliforniji. Od tada naučnici vode trku sa vremenom kako bi spasili ovu vrstu. Poslednje četiri uzgojne jedinke, dva mužjaka i dve ženske, prebačene su iz Zoološkog vrta u Češkoj u Kenijski rezervat kako bi ih prirodno okruženje podstaklo na razmnožavanje, ali uprkos brojnim parenjima nisu se rodili mladunci, a kada je jedan od mužjaka iznenada umro od srčanog udara, uzimajući u obzir starost poslednjeg mužjaka Sudana, još pre njegove smrti 2018. godine bilo je jasno da prirodno razmnožavanje više nije opcija.

Sada nam ostaje samo da se uzdamo u nauku da će moći da spase jednu od najvećih životinjskih vrsta koja je ikada tumarala planetom.

Photo: Lee Ann Nicholls from Pexels

Cover photo: Mak Paul from Pexels

Nemanja Marinović
Nemanja Marinović
Kad ne uređuje tekstove, bistri politiku. Kad ne bistri politiku, bistri pop kulturu.

Komentari

Leave a reply

Molimo Vas, unesite komentar
Please enter your name here

Preporučujemo

Hidrocentralet e vogla: a ka alternativë?

Hidrocentralet e vogla – vitet e fundit, mënyra më popullore për marrjen e energjisë nga burimet ujore. Në të njëjtën kohë, mënyra...

Small hydropower plants: is there an alternative?

In the last few years, small hydropower plants have been the most popular way of obtaining energy from water sources. At the...

Građani Kule i Crvenke u borbi protiv smeća

Građani Kule kivni su na svoje sugrađane zbog nesavesnog odlaganja smeća zbog čega, kako kažu, Kula „liči na deponiju". Kako bi rešili...

Mimi Mercedez je postala „Simp“!

Period iza nas pokazao je zašto je Mimi Mercedez kraljica rep muzike na Balkanu, a to je zapravo samo uvod u ono što tek...

Instagram

Jachim zoomira nedelju

Preporučujemo

Najnovije

GLEDAJ

Još